2. Aallaqqaasiut
Aalajangiisoqarsimavoq
2020-mi upernaakkut Nunani Avannarlerni atuarfiit matukaapput. Arsaattarneq unitsinneqarpoq. Nipilersornermik ilinniarneq unitsinneqarpoq. Inuusuttut ornittagaasa matui matuneqarput. Meeqqat sapaatit akunnerini arlalinni angerlarsimatinneqarput, nunallu ilai qaammatini arlalinni taamaassimallutik.
Tassa taamatut aalajangiisoqarsimammat.
Inuk ataasiinnaq aalajangiisimanngilaq, aamma ajortumik siunertaqarluni taamaaliortoqanngilaq. Nappaat nutaaq Coronamik taaneqartoq nunarsuarmi tamarmi siaruaakkiartulersimavoq. Siusinnerusukkut kinaluunniit nappaammik taassuminnga nappaateqarnikuusimanngilaq, aamma naluneqarsimavoq qanoq navianartigissanersoq. Taamaattumik Naalakkersuisut inuit imminnut ungasinnerulersillugit nappaatip siaruaannissaa kigaallatsinniarsarisimavaat. Tamanna ukiut marluk missaanni ingerlaarpoq. Kingorna tuniluunneq qaangiuppoq, amerlanerusullu siullermitut inuuleqqillutik. Taamani mikisimaguit immaqa pisimasut amerlanersaat eqqaamarpianngilatit.
Kisianni aalajangiinerit tamakku tamarmik meeqqat inuunerannut sunniuteqarsimapput. Taamaakkaluartoq aalajangiisoqannginnerani Nunani Avannarlerni tamangajanni meeqqanik apersuisoqaqqaarsimanngilaq.
Tusaaneqarnissaq meeqqap pisinnaatitaaffigaa
Nunarsuarmi nunat tamangajaavimmik meeqqat pillugit isumaqatigiissummut atsiornikuupput. Taanna FN-ip Meeqqat Pisinnaatitaaffii pillugit Isumaqatigiissutaanik taaneqartarpoq. Isumaqatigiissummi allassimasoqarpoq illit inuuninnut sunniuteqartunik pisoqartillugu qanoq isumaqarninnik oqarsinnaatitaasutit, aamma inersimasut oqaatsitit tusarnaaqqissaartussaagaat.
Tusarnaaginnassanngillat. Oqaatsitit pimooruttussaavaat.
Immikkoortumi tullermi atuarsinnaavatit pisinnaatitaaffik tamanna pillugu inersimasut qanoq iliortussaanersut.
Meeqqap tusaaneqarnissamik pisinnaatitaaffia malinneqassappat, uku sisamat pisariaqarput:
- qanoq isumaqarninnik oqarsinnaatitaassaatit
- illit nammineq pissusit atorlugu oqarsinnaassaatit
- arlaata tusarnaarluartussaavaatit, aamma
- oqaatsitit allannguinissamut sunniuteqartussaapput
Qulaani allaqqasoq kingulleq inersimasut puigukulasarpaat. Aperineqarluni uffalu alajangiisoqareersoq tusaaneqarnertut isigineqarsinnaanngilaq. Aamma aperineqaraanni, aperisoq allannguisinnaanngippat, taava allanngortoqarsinnaanngilaq. Tamannalu tuniluunnerup nalaani arlaleriarluni pisarsimavoq.
Meeqqat tusaaneqartillugit allanngortoqartarpoq
Meeqqat qanoq isumaqarnerannik tusaaneqartillugit, pissutsinik aatsaat allannguisoqalertarpoq. Tamatigulli taamaattoqarneq ajorpoq - kisianni Nunani Avannarlerni taamaattoqarnikuusimavoq.
Finlandimi inatsisiliortut malittarisassaat naapertorlugit, inatsisissatut siunnersuut nutaaq meeqqat inuunerannut sunniuteqassappat, taava meeqqat qanoq isumaqarnerannik aperineqaqqaassapput.
Islandimi meeqqat Oqaaseqartartuat meeqqat misissorneqartarnerat pillugu oqaaseqarnikuuvoq. Kingornalu meeqqat inersimasunit immikkoortillugit misissortittalerput. Aamma tulleriiaannermi siulliunneqarsinnaalerput, meeqqanillu sullissinissamut immikkut toqqarneqarsimasut kisimik misissuisalerlutik.
Ålandimi tuniluunnerup nalaani atuarfinni nerisaqarneq aamma angerlarsimaffimmiit atuartitsineq qanoq ingerlanneqassanersut pillugu oqallittoqarsimavoq. 2021-mi inatsisip allanngortinneqarneratigut tulliani taamaattoqaqqissagaluarpat qanoq iliortoqassanersoq erseqqissarneqarpoq.
Aamma inuusuttut una atuakkap allanneqarneranut peqataasimapput. Helsingforsemi ataatsimiinnermi workshopimilu peqataallutik, tassanilu suut pingaarnerpaanersut oqaluttuarineqarsimapput. Oqaasii atuakkamut ilanngunneqarput, taamaalilluni inersimasut qanoq iliortariaqarnerat ersarissilluni.
Tamakku tamarmik inersimasut ajunngitsuliorusulersimammata pilersimanngillat. Taama pisoqarpoq aatsaat oqartoqarmat, allannguisinnaasumillu tusaasoqarmat.
Atuakkap sunaana siunertarigaa?
Kisianni amerlanertigut taamaattoqarneq ajorpoq. Meeqqat atuarfimmut, sunngiffimminnut aamma peqqissutsiminnut tunngasunik aalajangiisoqarnerani peqataatinneqarneq ajorput. Meeqqat amerlasuut malittarisassanik malinneqqissaartarput, kisiannili inersimasunik malittarisassanik malinninngitsunik takusarlutik, taamaattoqaraangallu inersimasunut tatiginnikkunnaartoqartarpoq. Meeqqallu siornatigut ajornartorsiuteqareersut amerlanertigut eqqorneqarnerpaasarput.
Danmarkimi, Finlandimi, Kalaallit Nunaanni, Islandimi, Norgemi, Sverigemi Ålandimilu meeqqat pisinnaatitaaffiinik suliallit una atuagaq ataatsimoorlutik allassimavaat, taava tullissaani annertuunik pisoqaqqissagaluarpat allaanerusumik iliortoqarniassammat. Aammami annertuumik arlaannik pisoqaqqikkumaarami, tuniluunnerup assinganik imaluunniit allaanerusumik.
Atuakkami matumani atuarsinnaavat tusaaneqarnissamik pisinnaatitaaffik qanoq isumaqarnersoq, inuusuttut namminneq qanoq isumaqarnersut, inersimasullu qanoq iliortariaqarnersut, aamma nunani tamani suut kukkussutaasimanersut. Siullermik immikkoortoq nunani tamani ataatsimoorussaq atuassavat. Taavalu tullia tassaavoq nunat ataasiakkaat pillugit immikkoortut, kingulliuppullu nunat allat pillugit immikkoortut.
Tamaasa atuartariaqanngilatit, aamma tulleriissarlugit atuaqqissaartariaqanngilatit.
